ManşetSiyasetBurdur şehir merkezinde; HAYIR ÜSTÜNLÜĞÜ (Evet:19.915 Hayır:30.545)

2 sene ago

2017 REFERANDUM BURDUR MERKEZ DOSYASI… Seçim analizleri geleneğini sürdüren, Burdur merkezdeki oy sonuçlarını da hep Yeni Gün farkıyla okuyucularımıza aktaran gazetemiz, “2017 referandumu Burdur merkez dosyasını” hazırladı.

16 Nisan 2017 Pazar günü gerçekleşen Anayasa değişikliğine ilişkin halk oylamasının sonuçları, yankıları devam ediyor. Pazar akşamından bu yana pek çok yorumlar, analizler, değerlendirmeler medyada geniş yer buluyor. Türkiye geneli neticelerinden, bölge dağılımlarına, şehirli seçmenin eğiliminden, yaş gruplarına ve eğitim seviyesine kadar birçok faktör ele alınarak, sosyolojik tahliller ışığında referandum sonuçlarını ele alınıyor. Tüm bunlar her seçim sonrası geniş ilgi gören, siyasete ilgi duyanların daha yakından takip ettiği, siyasi partilerin de ders çıkarmasına yarayan, sonuçları doğru okumaya çalışarak, veriler, rakamlar üzerinden yeni politikalar, yeni stratejiler üretmelerine, bir sonraki seçime hazırlık yapmalarına imkan tanıyan, zemin hazırlayan araştırmalar olarak biliniyor…

Burdur’da da her seçim sonrası sonuçlar, neticeye tesir eden faktörler, seçim başarıları, mağlubiyetler kamuoyunda tartışılan, rağbet gören konular arasında yer alır. Genel seçim ve referandumlarda Burdur’da kamuoyu ilk günlerde Türkiye geneli sonuçları ve Burdur geneli çıkan sandık neticelerine, ilçe oylarının dağılımına odaklanır. Aradan birkaç gün geçtikten sonra ise; Burdur’da siyaset dünyasının merak ettiği gelişmelerden biri de şehir merkezi oyları olur. Bilindiği gibi; genel seçimler ve referandumlarda şehir merkezi oyları merkeze köylere bağlı seçmenlerin oylarıyla birlikte sayıldığı için, sadece şehir merkezinde, Belediye sınırları içindeki tercihlerin ne olduğu merak edilir? bu soruya cevap aranır…

Seçim analizleri geleneğini sürdüren, Burdur merkezdeki oy sonuçlarını da hep Yeni Gün farkıyla okuyucularımıza gazetemiz “2017 Referandumu Burdur merkez dosyasını”da hazırladı. Yaptığımız kapsamlı araştırma ile Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemini öngören halk oylamasında Burdur şehir merkezi sonuçlarını köyleri ayırarak veriyoruz. Üstelik, mahalle mahalle evet-hayır oyları, 1 Kasım 2015 genel seçiminde Burdur merkez sonuçları, yine 7 Haziran 2015 genel seçimlerinde partilerin şehir merkezinde aldıkları oylar ve merkeze bağlı köylerde 2017 referandumu sonuçları, köy köy rakamların yer aldığı bilgiler eşliğinde, halk oylamasında merkez sonuçlarını ele alan analizimiz, dosyamızdaki konu başlıkları arasında yer alıyor.

Daha önceleri de hep vurguladığımız gibi; her seçimin kendine göre şartları, konjönktürü, atmosferi vardır… Halk oylamaları, ne bir genel seçim ne de bir yerel seçim. Partilerin oy pusulasında olmadığı, adayların, aday rekabetinin yaşanmadığı bir seçim. Her ne kadar geride bıraktığımız referandum bir Anayasa değişikliği, yönetim değişikliğini öngören bir seçim olsa da; şehirmizde Burdur merkez sonuçları, kentteki siyasi gelişmeler, önümüzdeki seçimler için bir işaret olarak değerlendirilebilir. Özellikle de iki yıl sonra 2019 Mart’ta yapılacak olan yerel seçimler öncesinde, son referandum sonuçları Belediye Başkanlığı yarışı öncesinde çeşitli mesajlar içeriyor, ipuçları veriyor… Zaten; bu yüzden referandum sonuçları, yerel siyaset açısından bir değer taşıdığı için Burdur merkez sonuçları, köyler çıkarıldıktan sonraki oy toplamları Burdur siyasetinde karşılığı olan bir istatistiki bilgiler, veri olarak kabul ediliyor.

Şehrimizde merak edilen, üzerinde pek çok değerlendirme ve yorumun yapılabileceği 2017 referandum sonuçları:

258 bin toplam nüfusa sahip olan Burdur ilinde en fazla seçmen Burdur merkezde bulunuyor. Burdur merkezde köylerde dahil olmak üzere 2017-16 Nisan referundumu için kayıtlı seçmen sayısı toplam 75 bin 259 idi… Bu seçmenlerin yaklaşık 55 bin’i ise şehir merkezinde. Toplam 235 sandıkta 68 bin 390 vatandaş oyunu kullandı. 1327 oy geçersiz sayılırken, geçerli 68.390 oy’un 38 bin 080’i hayır, 28 bin 983’ü evet olarak sandığa yansımıştı… Burdur merkez genel toplamında % 56,78’i hayır, %43,22’si evet oranları kayıtlara geçti.

Peki; Burdur merkezde köyler çıkarıldığında sonuçlar nasıl oldu? 35 mahalle ve Cezaevi sandık sonuçlarına bakıldığında; Burdur şehir merkezinde de hayır oylarının üstünlüğü dikkat çekiyor. Sadece şehir merkezi oylarına bakıldığında; Hayır oylarının toplamı 30 bin 545, Evet oylarının toplamı ise; 19 bin 915. Aradaki fark 10 bin 630. Hayır oyları şehrimizde 10.630 oy fazla ve %14 oranında…

Peki; 1 Kasım 2015 genel seçimi ve ondan beş ay önce yapılan 7 Haziran 2015 genel seçimine göre, 2017 Referundumunda Burdur şehir merkezinde değişen oranlar, fay hatları, öne çıkan kırılmalar, değişken faktörler neler?

Rakamlar eşliğinde yorumlamaya çalışalım… AK Parti 1 Kasım 2015 genel seçiminde il genelinde olduğu gibi; Burdur şehir merkezinde de seçimi birinci tamamlamıştı. AK Parti’nin 1 Kasım’da oyu 18 bin 604 iken, CHP’nin 17 bin 139, MHP’nin ise 9 bin 660 idi… 7 Haziran’a göre ise AK Parti 3068 oy artışı, MHP 21 oy artışı sağlarken, CHP ise 1731 oy yitirmişti. ( 7 Haziran 2015 genel seçimi Burdur şehir merkezi sonuçları: AK Parti: 15.536, CHP:18.870, MHP:9.639)

2017 referandumunda ise; evet oylarının 19.915, hayır oylarının 30.545 olduğunu hatırlayacak olursak; evet cephesindeki partilerin oylarının yakın mercek altına alınması zarureti doğuyor. Çünkü; referandumda, Burdur merkezde, evet’i savunan AK Parti, özellikle de MHP’de çok ciddi fireler olduğu gerçeğiyle karşılaşıyoruz… 1 Kasım’ı baz aldığımızda; AK Parti+MHP oylarının şehir merkezindeki toplamı 28 bin 264 iken, evet oylarının 20 bin’de kalması, bu oy kaybının nereden olduğu sorusu akla getiriyor?

Aslında cevabı da ortada… Daha önceki analizlerimizde de ortaya koyduğumuz gibi; Burdur’daki MHP seçmeni, “seküler-laik seçmen yapısına yakın, AK Parti-Erdoğan karşıtlığından beslenen bir profile sahip…” Sahillerde olduğu gibi; Ege ve Akdeniz bölgesinde çok bariz biçimde görülen Milliyetçi seçmenin bu tavrı, Burdur’da da net bir şekilde hissediliyor. Türkiye’deki bu seçmen sosyolojisi son yıllardaki genel ve yerel seçimlerde zaten kendini iyice belli ediyor. Ege ve Akdeniz’den Adana, Mersin’e kadar uzanan hat’ta MHP seçmeninin iktidar karşıtlığı öne çıkarken, geleneksel seçmen kitlesine sahip olduğu İç Anadolu ve Karadeniz bölgesinde ise, AK Parti’ye yakın olduğu ortaya çıkıyor. Yani muhafazakar MHP’liler AK Parti ile iş birliğine yakın olduklarını, 2014 Cumhurbaşkanlığı seçiminde de ortaya koymuşlardı… Şimdi de MHP Lideri Devlet Bahçeli’nin önerisiyle başlayan sürece, Anayasa değişikliği önerisine referandumda MHP’nin muhafazar kitlesi Orta Anadolu ve Karadeniz illerinde evet oylarıyla destek verirken, Ege ve Akdeniz illerindeki Milliyetçi seçmenin başkanlık sistemini benimsemediğini, hayır oyları gözler önüne seriyor…

Burdur merkezde de MHP’li seçmenin büyük bir bölümünün hayır oyu verdiği, genel toplamdaki 30.545 oy’la apaçık ortada. Zaten; MHP’lilerin büyük bir çoğunluğu evet dese; Burdur merkez sonuçları yer değişir, evet oyu 30 bin’leri aşar, hayır oyları ise 18-20 bin bandında kalırdı…

AK Parti ise; Burdur şehir merkezinde 16 bin ila 20 bin bandındaki seçmen kitlesine sahip olduğunu bir kez daha kanıtladı. 2011-2015 genel seçimleri, 2009-2014 Burdur Belediye Başkanlığı ile 2014 Cumhurbaşkanlığı seçimi sonuçları, AK Parti’nin şehir merkezinde 16 bin ile 18 bin oy arasında bir oyu bulunduğunun göstergesiydi… 2017 Referandumunda ise; 19 bin 915 bin evet oyu, “AK Parti’nin oylarının büyük bir bölümünü koruduğu şeklinde de yorumlanabilir, oyuna MHP seçmenini ekleyemediği” şeklinde de görüş dile getirilebilir.

Bir de AK Parti seçmeni içinde Cumhurbaşkanlığı sistemine karşı olanların da hayır verdiğini de dikkate almak lazım. Ve; 15 Temmuz darbe girişiminden sonra yürütülen FETÖ soruşturmalarından dolayı (tutuklamalar, ihraçlardan dolayı ailelerinin ve yakın çevrenin AK Parti’ye oy vermekten vazgeçmesi) AK Parti’nin halk oylamasında oy kaybettiğini öne sürmek de mümkün. Burdur’un küçük bir il olması, herkesin birbirini tanıması, FETÖ davası gibi geniş çaplı bir süreçte, AK Parti’ye giden oyları azalttığı, AK Parti içindeki gizli kriptocu, açığa çıkmayan FETÖ’cülerin de hayır oyu verdiklerini eklediğimizde, 19.915 evet bloğunda AK Parti’nin de oy kaybı olduğu söylenebilir.

Özetle; Burdur’da hayır oylarının evet’e 10.630 fark atması, MHP ve AK Parti içindeki dinamiklerle çok yakından ilgili… 1 Kasım’a göre toplamda 28.264 olan evet bloğunun AK Parti+MHP oylarının 8319 oy fire vererek, 19.915’de kalmasını ilimizdeki MHP ve AK Parti içindeki gelişmelerle açıklamak mümkün…

Gelelim hayır oylarının analizine…. Burdur merkezde malum herkesçe bilinen bir CHP ağırlığı var… 2004 ve 2009 Burdur Belediye Başkanlığı seçimlerini kaybetmesine rağmen, CHP şehrimizde gücünü korumayı başardı. Şehrin dinamiklerinden, sosyolojisinden güç alan CHP, 2014 yerel seçimlerinde de Ali Orkun Ercengiz ile kaptırdığı Burdur Belediyesi’ni geri almayı başarmıştı… Nitekim; 7 Haziran 2015 genel seçimlerinde de CHP Burdur şehir merkezinde de 18 bin 870 oy alarak, AK Parti’den 3 bin 334 oy fazlasıyla genel seçimlde bu başarısını sürdürmüştü…

7 Haziran sonrası yenilenen 1 Kasım 2015 genel seçimlerinde ise; CHP’nin il genelindeki kaybının yanı sıra şehir merkezindeki kayıpları da bir hayli dikkat çekmiş, birçok CHP’li 2019 yerel seçimleri Burdur Belediye Başkanlığı için bu sonuçları endişeli bulmuş, ‘erken uyarı’ olarak algılamışlardı… Çünkü; 1 Kasım sandığında Burdur şehir merkezinde AK Parti 15.536 olan oyunu 3.068 artırarak 18.604’e taşımış, daha beş ay önce ikinci olduğu şehir merkezinde yarışı birinci tamamlamıştı. CHP ise; 7 Haziran’a göre 1731 oy kaybederek 17 bin 139 oy’a gerilemiş, MHP ise 9660 oyla , aynı oyunu korumuştu…

1 Kasım genel seçimi Burdur şehir merkezi sonuçlarında mahalle dağılımlarında ise; AK Parti’nin çevre mahalleler, şehrin dışındaki mahalllerde büyük üstünlük sağladığı görülürken, CHP’nin geleneksel oy depolarından (Bahçelievler, Atatürk Mahallesi gibi büyük mahalleler) oy aldığı görülüyordu.

Gelelim 2017-16 Nisan Burdur merkez sandığına, hayır cephesinin öncüsü CHP’nin 17.139 olan oyu, hayır oylarında 30 bin 545’e çıkmış. Tabiiki bu 30 bin oy’un hepsi de CHP’li değil. Daha önceki yıllarda ve yerel seçim kıyaslamalarına baktığımızda CHP’nin Burdur merkezde ortalama 17 bin ile 20 bin arasındaki bir seçmen kitlesi olduğu biliniyor. CHP’nin şehrimizde işte; bu ortalama 20 bin’in üzerine 10 bin’lik bir seçmen kitlesini daha hayır oyu için ikna etmeyi başardığı, en azından direkt oyunu alamasa da bir halk oylamasında, Anayasa değişikliğine karşı hayır oyları için Burdur merkezde ciddi bir başarı sağladığı görülüyor.

Mahallelere baktığımızda ise; Bahçelievler Mahallesinde Hayır oyu:3154, Evet oyu ise 1302. Aradaki fark 1852 oy. Atatürk Mahallesi (Bur-kent) Hayır 1637, evet 765, Armağan İlci Mahallesi Hayır:2428, Evet 1212, aradaki fark 1216. Böyle listeyi uzatmak mümkün… Şehrimizde AK Parti’nin kaleleri olarak bilinen Şirinevler’de, 371 oy daha hayır’ın fazla olması, Mehmet Akif Ersoy Mahallesinde (NATO) bile hayır oylarının 83 oy fazla çıkması, Menderes Mahallesi’nde (Akdere) 95 oy’luk evet fazlalığı, Hızırilyas Mahallesinde ise 64 oy’luk küçük bir evet farkı, kenar mahallelerden de AK Parti’nin başkanlık sistemi konusunda arzuladığı sonucu elde edemediğinin bir göstergesi oldu.

Burdur şehir merkezindeki 35 mahalleden 33’ünde hayır oyları öne çıkarken, sadece Menderes ve Hızırilyas mahallelerinde evet önde çıktı. Burdur merkeze bağlı köylerde ise; evet oylarının toplamı 9.068, hayır oylarının toplamı ise 7 bin 535 oldu. Evet oyları merkeze bağlı köylerde 1535 oy fazla çıktı. Burdur merkeze bağlı 51 köy’ün 27’sinde evet oyları 24’ünde ise hayır oyları daha fazla oldu.

Kürşat TUNCEL

Kodlama : SadeMedia Interactive