GündemManşetBugün, 1914 Burdur depreminin 102’inci yıldönümü; ‘DEPREM’ GERÇEĞİNİ HATIRLAYALIM!

3 sene ago

4 Ekim tarihi Burdur’da iz bırakan bir tarih. Burdur tarihindeki en büyük depremlerden birinin 102. yıldönümündeyiz… Anadolu’daki en yıkıcı depremlerden biri olan 1914 Burdur-Isparta depreminin 102’inci sene-i devriyesinde ‘deprem’ gerçeğini hatırlatmak, muhtemel bir depreme karşı başta ilgili kurumlar olmak üzere halkın gerekli bütün tedbirleri almaları gerektiğini bu vesileyle kalın çizgilerle bir kez daha vurgulamak istiyoruz…

1.derecede deprem bölgesinde yer alan Burdur’da 1914 depremi yakın geçmişte iz bırakan depremlerden biri olmasının yanında Burdur’un gelişiminde, bugün şikayet ettiğimiz yeterince büyümeme, kalkınamama sorununun tarihsel arka planında önde gelen nedenlerden biri olması bakımından da önem taşır…

Burdur şehir merkezi 1914 depreminden sonra kan kaybetmeye başlamış, depremin sosyo-ekonomik sonuçları sonraki yıllara da olumsuz yansımıştır. Nitekim; her ne kadar 1914 depremi kadar büyük olmasa da 1971 depremi, Burdur’un geri kalmasında en önemli faktörlerden biri olarak kabul edilmektedir. 1914 depremi ile 1971 depremi arasında 57 yıllık süre bulumaktadır. 1914 depremiyle başlayan kent merkezindeki gerileme trendi, ‘göç olgusu’ 12 Mayıs 1971 depreminde tavan yapmış, kent merkezi cazibesini kaybetmiştir…

Belki de daha yakın bir tarih olduğu için 45 yıl önceki Burdur-Yazıköy depremini hatırlıyor olsak da, 102 yıl önceki Burdur-Halıcılar depremi de Burdur tarihi açısından çok önemli bir vakadır.

Büyük bir bölümü 1. derecede deprem bölgesi olan Burdur’da 1510 tarihinde meydana gelen hareket-i arz’dan (deprem) sonra 21 Eylül 1330-hicri (4 Ekim 1914- miladi) tarihine kadar Burdur ve çevresinde meydana gelen depremler fazla tahripkâr olmamıştır.

3 Ekim Cumartesi gününü 4 Ekim Pazar gününe bağlayan gece saat 22:07:02’de merkez üssü Burdur’un Halıcılar/Sala Köyü olan ve M=6.9 büyüklüğünde, (bazı kaynaklarda 7 veya 7,1 büyüklüğü olarak geçiyor) yerin 14 km altında meydana gelen deprem, en fazla Burdur ve Isparta ile köylerinde etkili olmuştur. Depremden sonra 6 gün boyunca 467 artçı deprem daha meydana gelmiştir.

Burdur ve Isparta’da resmi olmayan kaynaklara göre 1500’ü Burdur’da, 1500’ü Isparta’da olmak üzere yaklaşık 3000 kişinin ölümüne ve birçok binanın yıkılmasına neden olmuştur. Deprem sonucunda Burdur ve Isparta’da ölenlerin toplam sayısı 2.344, yaralananlarınki ise 681’dir.

Resmi kayıtlara göre; Burdur Merkez’de 501, köylerinde 156, toplamda 657 kişi enkaz altında kalarak yaşamlarını yitirmişlerdir. Burdur’da 110 kişi enkaz altından sağ olarak kurtarılmıştır. Isparta’da ise yaklaşık 500 kişi ölmüştür.

Deprem sonrasında Burdur’daki evlerin üçte ikisi yıkılmış, ayakta kalanlar ise kullanılamayacak durumdaydı. Isparta’daki evlerin % 80’i oturulamayacak hale gelmiştir. Bu evlerin yarısından fazlası tamamen yıkılmıştır. Isparta’nın Keçiborlu ilçesinin Kılıç Köyü’nde cami minaresi haricinde tamamen yıkılmayan ev ve bina yoktur.

1914 Burdur depreminde şehrin sembol mekanlarından o günün Burdur’unun yaşam ve ticaret merkezinin göbeğindeki Ulu Camii yıkılan, zarar gören yapılar arasındadır. Ulu Camii depremden sonra 1919 yılına kadar yeniden onarılmış, minareleri yeniden inşa edilmiştir…

1914 Burdur depremi Batı ülkelerinde de geniş yankı bulmuş, Avusturya gazeteleri başta olmak üzere Avrupa’da gazetelerde Burdur 1914 depremi ile ilgili bilgilere ve haberlere yer verilmiştir…

Evet; 1914 depremi Anadolu’da en yıkıcı depremler arasına girmiştir. Batı Akdeniz bölgesinin iki komşu ili Burdur ve Isparta’da etkili olan bu depremin ardından 102 yıl geçti. Bölge; halen deprem riskini taşıyor. Burdur, deprem olasılığı yüksek olan iller arasında.

Nitekim; uzmanlar, deprem araştırmaları yapan isimler, Burdur’da 102 yıl önce olduğu gibi büyük bir deprem olabileceği tahminini yürütüyorlar. Bu bilim adamlarından biri olan Süleyman Demirel Üniversitesi (SDÜ) Deprem ve Jeoteknik Araştırma Merkezi Müdürü. Doç. Dr. Mehmet Zakir Kanbur, 100 yıldır enerji biriktiren Burdur Fayında 1914’te olduğu gibi büyük bir deprem beklediklerini açıklamıştı. Kanbur, “Burdur ve Isparta’yı etkileyen bir deprem olacak. Richter ölçeğinegöre 6-7 arasında büyüklüğünde olabilir” demişti…

Batı Akdeniz bölgesi için deprem uyarısında bulunan Kanbur, Antalya, Isparta ve Burdur üçgeninde yaşanabilecek depremlerle ilgili açıklamasında en tehlikeli beklentinin Burdur fay sistemi olduğunu dile getirmişti…

Burdur’da 1914 yılında meydana gelen 7.1 büyüklüğünndeki depremin üzerinden tam bir asır geçtiğini belirten Doç. Dr. Kanbur, “Burada geçmişte olduğu gibi büyük bir deprem bekliyoruz. Burdur ve Isparta’yı etkileyen bir deprem olacak. Richter ölçeğine göre 6-7 arasındaki büyüklüğünde olabilir.100 yıldır fay hattı üzerinde bir baskı oluştu. Oraya sürekli enerji birikiyor. Kırılmadığı için de sürekli baskı oluşuyor. Tarih vermek mümkün değil ama güneyde olacak depremden daha yakın zamanda olabilme ihtimali yüksek. Burdur Fayının kırılması halinde Isparta’da zarar görür. Çünkü aradaki mesafe 20 kilometre yok. 1914 depreminde de Isparta kayıplar vermişti” diye konuştu.

Kodlama : SadeMedia Interactive