1954 'ten bugüne BURDUR'DA    e-posta : yenigungazete@ttmail.com

Olası bir depreme ne kadar hazırız? (BURDUR’DA BÜYÜK DEPREMİN, 1914 DEPREMİNİN 103’ÜNCÜ YIL DÖNÜMÜ)

3 Ekim 2017, Salı, 7:40 | Gündem, Manşet, Sürmanşet | 226 kere okundu | Bu haberi Facebook'ta Paylaş

Burdur’da ‘büyük deprem’ olarak bilinen, bundan 103 yıl önce 1914 yılında 3 Ekim gecesini 4 Ekim’e bağlayan gece meydana gelen 71, büyüklüğündeki (bazı kaynaklar 7, bazıları da 6,9 olarak belirtiyor) deprem, Batı Akdeniz bölgesinde Göller Bölgesi’nin iki kentinde Burdur ve Isparta vilayetlerinde etkili oldu.

Burdur tarihinde yaşanan en yıkıcı depremlerden biri olan, merkez üssü merkeze bağlı Halıcılar (Sala) köyü olan 1914 depreminde, ilimizdeki binaların büyük kısmı yıkılmış; Burdur il merkezinde 501, köylerinde 156, toplamda 657 kişi enkaz altında kalarak yaşamlarını yitirirken,110 kişi enkaz altından sağ olarak kurtarıldı.

Burdur’da her ne kadar ‘deprem’ denilince ilk akla yakın tarihteki 1971 Yazıköy depremi gelse de, 1914 depremi gerek büyüklüğü gerek etkileri bakımından 71 depreminden de daha sarsıcı tesirler bırakmıştır. Burdur’da 14 depremi zaman olarak biraz daha geçmişte kaldığı için pek bilinmese de, bu topraklarda ‘deprem gerçeğini’ hatırlamamız, yine böyle bir depreme karşı hazırlıklı olmamız gerektiğini ortaya koyuyor….

1914 Burdur Depremi aynı zamanda Burdur kent merkezinde iktisadi, sosyolojik sonuçlar doğuran bir hadise… Osmanlı İmparatorluğu’nun zayıfladığı, yıkılışa doğru ilerlediği bir süreçte meydana gelen bu yıkıcı deprem, Burdur kent merkezinden kaçışı, ekonomik ve sosyal gerilemeyi hızlandıran etkenlerden biri olmuştur… Büyük depremin ardından meydana gelen Yukarı Pazar Yangını, Çekirge İstilası gibi peşisıra afetler Burdur kent merkezinde çok derin izler bırakmış, şehrimizdeki ekonomik hayatı, ticari yaşamı, nüfus hareketlerini olumsuz etkilemiştir.

Aradan geçen 103 yıllık süreçte, günümüzde Burdur’un gelişmesine, kalkınmasına dair tartışmaların, yakınmaların kökeninde, arka planında; 1914 Depreminden başlayan olumsuz süreç önemli bir yer tutuyor. Günümüzde de zengin tarih ve kültür birikimine rağmen, özellikle de Burdur şehir merkezinin yeterince gelişemediğini, büyüyemediğini, etrafındaki komşu iller karşısında geri kaldığını, göç verdiğini senelerdir konuşup duruyoruz!..

Evet; Anadolu toprakları deprem gerçeğiyle çağlar boyu tanışıyor. Ülkemiz topraklarının tamamına yakını deprem riski altında. Türkiye’nin bir deprem ülkesi olduğu yeni keşfedilen bir olgu değil, deprem bölgeleri haritasına göre topraklarımızın % 92’si deprem bölgesi içerisinde. Burdur, birinci derecede deprem bölgesinde. “Fethiye-Burdur Fay Zonu” literatüre giren bir fay kırığı. Ülkemizdeki en aktif fay hatlarından biri üzerinde yer alan Burdur’da depreme her an hazır olmalıyız. Bu noktada başta kamu kurumları olmak üzere hepimize çok önemli görevler ve sorumluluklar düşüyor.

Depreme hazırlık seviyesini arttırmak ve halkın bilinçlenmesi noktasında, “Ulusal Deprem Stratejisi ve Eylem Planı” yine İl Afet ve Acil Durum Müdürlüğü koordinasyonunda hazırlanan “Burdur Deprem Stratejisi ve Eylem Planı” çok önemli. 1999 Marmara depreminden sonra değişen yönetmeliklerle birlikte, yapı denetimleri, jeolojik zemin etüdlerle artan yapı kalitesini Burdur gibi deprem tehlikesi, riski taşıyan bir kentte, tavizsiz, kararlı bir biçimde uygulamaya devam etmek gerekiyor.

Ve en önemlisi; şehrimizde 1999’dan sonra yapılan binaları sağlam kabul ettiğimizde, onun öncesinde inşa edilen evlerin, yapı stoklarının durumu ne? Burdur merkezde son yıllarda pek çok kamu binası, depreme dayanıksız olduğu gerekçesiyle yıkılıp, yerlerine yenileri yapılırken, diğer evlerin olası bir depreme karşı sağlamlılığı, dayanıklıkları ne durumda?

İşte; bu noktada şehrin tamamına yayılan bütüncül bir anlayışla, yapı stoğu envanterinin çıkartılması için başta Burdur Belediyesi olmak üzere, merkezi Hükümetin, ilgili kurumların iş birliğiyle Burdur’daki binaların tamamının hangi seviyede olduğu netleştirilmeli. Kentsel dönüşüm uygulamalarının Burdur’da toplumu, kamuoyunu ikna edecek şekilde, insanları mağdur etmeyecek formüllerle yaygınlaştırılması, acilen hayata geçirilmesi gerekiyor….

3- 4 Ekim 1914 Burdur – Isparta Depremi:

Büyük bir bölümü 1. derecede deprem bölgesi olan Burdur ve çevresinde birçok deprem meydana gelmiştir. Bu depremlerin bazıları önemli can ve mal kayıplarına neden olmuştur.

3 Ekim Cumartesi gününü 4 Ekim Pazar gününe bağlayan gece saat 22:07:02’de merkez üssü Burdur’un Halıcılar/Sala Köyü olan ve M=6.9 büyüklüğünde, yerin 14 km altında meydana gelen deprem en fazla Burdur ve Isparta ile köylerinde etkili olmuştur. Depremden sonra 6 gün boyunca 467 artçı deprem daha meydana gelmiştir.

Burdur ve Isparta’da resmi olmayan kaynaklara göre 1500’ü Burdur’da, 1500’ü Isparta’da olmak üzere yaklaşık 3000 kişinin ölümüne ve birçok binanın yıkılmasına neden olmuştur.

Deprem sonrasında Burdur’daki evlerin üçte ikisi yıkılmış, ayakta kalanlar ise kullanılamayacak durumdaydı. Isparta’daki evlerin %80’i oturulamayacak hale gelmiştir.

YORUM YAZ

  • Bu yazı yorumlara kapatılmıştır.
  • Henüz yorum yapılmamış.